redakcjaOd soboty, 5 września 2026 roku w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu można obejrzeć nową wystawę czasową „Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku”. To podróż przez cztery stulecia sztuki, a także wielkie pytanie o przyszłość natury.
Dzieła dawnych mistrzów spotkają się ze sztuką najnowszą, a malarstwo europejskie z fenomenem japońskiego kachō-ga. Wyjątkową częścią ekspozycji będą klasyczne zielniki i ilustracje botaniczne sprzed wieków. Całość będzie dostępna do 6 grudnia 2026 roku.
Jedyna taka wystawa
„Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku” to opowieść o kwiatach, ptakach, krajobrazach i nie-ludzkich mieszkańcach świata, których obecność od wieków wpływa na kulturę. Kuratorka wystawy, Anna Król, wraz ze współpracującą przy projekcie Kają Muchą zapraszają publiczność w podróż przez światy malarstwa, grafiki, rzeźby, kolażu i instalacji.
Wystawa „Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku” będzie wyjątkowym wydarzeniem również ze względu na skalę i charakter prezentowanych prac. Część dzieł zostanie pokazana po raz pierwszy w Poznaniu, a inne prace po raz pierwszy w Polsce. Zbiory pochodzą z wielu polskich muzeów oraz rzadko prezentowanych publicznie kolekcji prywatnych i zostały wypożyczone specjalnie na potrzeby tej ekspozycji. Będzie to niepowtarzalna okazja, by zobaczyć je razem w tak szerokim, różnorodnym zestawieniu.
Ekspozycja została podzielona na cztery główne tematy, z których każdy prezentuje odrębny fenomen obecny w sztuce: ilustrację botaniczną i entomologiczną oraz tradycję zielników, interpretacje natury w sztuce Młodej Polski, japoński fenomen kachō-ga, czyli przedstawień kwiatów i ptaków („ka” oznacza kwiat, „cho” – ptak, a „ga” – obraz). Całość zamyka współczesna sztuka artystów i artystek zajmujących się szeroko rozumianą naturą i ekologią. Wystawę będzie można oglądać w Sali Wystaw i Holu Wielkim Centrum Kultury ZAMEK
w Poznaniu.
Cztery stulecia sztuki inspirowanej naturą
W poznańskim Zamku spotkają się dzieła artystów i artystek tworzących od XVII do XXI wieku. Zwiedzający zobaczą niezwykle szczegółowe ilustracje botaniczne entomolożki i malarki Marii Sibylli Merian (1647–1717) oraz towarzyszącej jej, dziś nieco zapomnianej, ilustratorki Elizabeth Blackwell (1699–1758).
Będzie można również bliżej poznać twórczość Wielkopolanina Jana Jonstona (1603‒1675), ojca polskiej botaniki Szymona Syreniusza (1540‒1611) oraz podróżnika i jednego z pierwszych sinologów Michała Boyma (1612/1614‒1659).
Osobna część wystawy przybliży interpretacje natury w sztuce Młodej Polski. Ten fragment ekspozycji zgromadzi najsłynniejsze nazwiska epoki. Pojawią się pejzażyści Jan Stanisławski (1860–1907) i Ferdynand Ruszczyc (1870–1936), a także Julian Fałat (1853‒1929), Władysław Ślewiński (1859‒1918), Wojciech Weiss (1875‒1950), Leon Wyczółkowski (1852‒1936), a w końcu Stanisław Wyspiański (1869‒1907).
Ciekawostką będzie jedna grafika Salvadora Dalego (1904‒1989) z jego surrealistycznego zielnika „Flordali”. Nie zabraknie również spojrzenia z Dalekiego Wschodu. Japońską sztukę w nurcie kachō-ga przybliży twórczość Watanabego Seiteia (1852–1918).
Sztuka wobec kryzysu klimatycznego
Historyczne dzieła skonfrontowane zostaną z pracami współczesnych artystów i artystek, którzy tworzą własny język wizualny, by wyrazić problemy epoki antropocenu – uprzedmiotowienia nie-ludzkich istot i skutków zmian klimatu. Większość z nich powstało specjalnie z myślą o poznańskiej wystawie.
– Jesteśmy świadkami i sprawcami nieodwracalnych zmian w naturze. Kryzys klimatyczny nie tylko niszczy i przeobraża nasze ekosystemy, całą planetę, lecz także bezpowrotnie dekonstruuje naszą kulturę, sztukę, tradycje i dziedzictwo, naszą tożsamość – mówi Anna Król, kuratorka wystawy.
Takie zestawienie twórców i twórczyń oraz wątków pozwoli prześledzić, jak na przestrzeni ponad czterystu lat zmieniało się postrzeganie natury – od zachwytu nad jej pięknem i prób naukowej dokumentacji po współczesną refleksję nad kryzysem klimatycznym i relacją człowieka z nie-ludzkim światem.
– Świat jest jak zielnik, w którym przechowywane są wizualne znaki natury, a sztuka – choć pozornie ma niewielką sprawczość – właśnie dziś ujawnia swoją siłę oddziaływania i zdolność do przemiany – dodaje Anna Król.
Program towarzyszący
Wystawie towarzyszyć będzie bogaty program edukacyjny dla grup zorganizowanych i publiczności indywidualnej. Lekcje na wystawie połączą oprowadzania z warsztatami inspirowanymi prezentowanymi dziełami – uczestnicy i uczestniczki stworzą kartki inspirowane kompozycjami z dawnych zielników, martwych natur i japońskich scen kachō-ga. Organizatorzy zaproszą również na plener rysunkowy na Otwartym Dziedzińcu przed Zamkiem, podczas którego uczestnicy i uczestniczki będą mogli wspólnie szkicować naturę pod okiem prowadzących. W ramach programu odbędą się również oprowadzania dla rodzin, seniorów i seniorek, a także etnobotaniczne spacery w poszukiwaniu ciekawych roślin użytkowych w centrum miasta.
Wystawie towarzyszy audioprzewodnik w języku polskim i angielskim.
Szczegółowy harmonogram wydarzeń oraz informacje o zapisach znajdą się na stronie internetowej ckzamek.pl i w mediach społecznościowych Centrum Kultury ZAMEK (@ckzamek).
„Świat jak zielnik. Natura w sztuce od XVII do XXI wieku” (5.09‒6.12.2026)
Wystawa czasowa w Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu
Kuratorka: Anna Król / Współpraca: Kaja Mucha
Identyfikacja wizualna: Antonina Kieliszewska
Producentka: Magdalena Tomczewska
Godziny otwarcia: g. 12-19 (od wtorku do niedzieli, w poniedziałek wystawa jest nieczynna)
Bilety: w cenie 25-35 zł (w zależności od rodzaju zniżki oraz formy przewodnika – szczegóły na stronie internetowej ckzamek.pl oraz stacjonarnie w Kasie CK ZAMEK).
Informacje dotyczące dostępności Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu: https://ckzamek.pl/podstrony/170-dostepnosc/